Trên green: đánh dấu bóng, sửa vết lõm và những bước chân không được đặt

Green chỉ chiếm một phần nhỏ diện tích sân golf nhưng là nơi đội ngũ bảo dưỡng tốn công chăm nhất: cỏ cắt thấp vài milimet, tưới, lăn phẳng, chữa bệnh cỏ gần như hằng ngày. Cũng ở green, mọi người chơi trong nhóm dồn lại một khoảnh nhỏ, đứng gần nhau nhất, và đường lăn của bóng nhạy với từng dấu giày. Vì thế green có một bộ luật riêng và một bộ phép ứng xử riêng. Người mới thường không bị phạt gậy vì chúng, nhưng lại dễ bị bạn chơi và caddie nhìn bằng ánh mắt khó chịu. Bài này gom những điều cần biết khi bước lên green, theo đúng thứ tự một lượt putt diễn ra.

Đánh dấu và nhấc bóng

Khi bóng đã nằm trên green, bạn được phép nhấc bóng lên để lau hoặc để bóng không cản đường putt của người khác, với điều kiện đánh dấu vị trí trước khi nhấc. Cách làm đúng:

1. Đặt dấu bóng (ball marker) — đồng xu, khuy nhựa dẹt hoặc vật nhỏ tương tự — ngay phía sau bóng, tức phía xa lỗ, sát chân bóng.
2. Nhấc bóng lên. Có thể lau bóng.
3. Khi đến lượt, đặt bóng lại đúng chỗ cũ, phía trước dấu, rồi mới nhặt dấu lên.

Thứ tự “đặt bóng trước, nhặt dấu sau” rất quan trọng. Nhấc bóng mà không đánh dấu, hoặc đặt bóng lại sai chỗ rồi đánh, có thể bị phạt gậy theo luật. Không dùng tee cắm xuống green làm dấu — vừa dễ làm hỏng mặt cỏ vừa dễ vấp.

Khi dấu bóng của bạn nằm đúng trên đường putt của người khác, họ có thể nhờ bạn dời dấu sang một bên. Cách làm: đặt mũi đầu putter cạnh dấu, ngắm một vật cố định ở xa (cây, cột cờ hố khác), dời dấu sang một khoảng bằng chiều dài đầu putter theo hướng đó. Đến lượt mình, nhớ dời dấu về đúng chỗ cũ theo cách ngược lại trước khi đặt bóng. Quên bước này là lỗi phổ biến và có thể bị phạt.

Sửa vết lõm do bóng rơi

Bóng rơi từ trên cao xuống green mềm thường để lại một vết lõm nhỏ. Nếu không sửa ngay, chỗ cỏ đó chết, để lại một mảng lồi lõm vài tuần. Theo luật hiện hành, bạn được sửa hầu hết các hư hỏng trên green — vết lõm bóng, vết đinh giày, vết do dụng cụ — kể cả khi chúng nằm trên đường putt của mình, miễn không làm quá mức cần thiết.

Cách sửa vết lõm đúng với dụng cụ sửa green (cái nĩa hai răng nhỏ):

1. Cắm răng nĩa xuống mép ngoài vết lõm, không phải giữa vết.
2. Đẩy nhẹ phần đất mép vào trong, đi vòng quanh vết lõm vài lần. Không nạy đất từ dưới lên — làm đứt rễ cỏ.
3. Dùng đế putter vỗ nhẹ cho phẳng.

Phép lịch sự quen thuộc: sửa vết lõm của mình, và nếu còn thời gian, sửa thêm một vết khác mà người trước để lại. Caddie ở các sân Việt Nam thường làm việc này hộ, nhưng tự làm là thói quen tốt và được người cùng nhóm để ý.

Đường putt là của người khác

Đường putt là đường mà người chơi dự tính bóng sẽ lăn tới lỗ, cộng thêm một khoảng hợp lý hai bên. Ba điều cần tránh:

• Không bước lên đường putt của người khác, kể cả phần kéo dài sau lỗ chừng một mét, vì bóng có thể lăn qua lỗ. Đi vòng, hoặc bước qua nếu buộc phải đi ngang.
• Không đứng trên đường kéo dài phía sau người đang putt hoặc ngay đối diện phía sau lỗ, trong tầm mắt họ.
• Không để bóng của mình cản đường — đánh dấu và nhấc lên nếu người khác yêu cầu, hoặc chủ động hỏi.

Bóng tối cũng tính: tránh đứng ở vị trí mà bóng của bạn đổ lên đường putt hoặc lên lỗ khi người khác chuẩn bị đánh. Nắng sáng và chiều ở Việt Nam đổ bóng dài, chuyện này xảy ra nhiều hơn người ta nghĩ.

Cờ cắm hay rút

Theo luật hiện hành, bạn được phép putt khi cờ vẫn cắm trong lỗ mà không bị phạt nếu bóng chạm cờ. Người chơi có ba lựa chọn, quyết định trước khi đánh:

• Để cờ nguyên trong lỗ.
• Rút cờ ra đặt xuống green.
• Nhờ một người giữ cờ (attend) và rút lên khi bóng đang lăn tới.

Với cú putt dài từ xa, nhiều người để cờ trong lỗ hoặc nhờ giữ cờ để nhìn rõ vị trí lỗ. Với cú putt ngắn, phần đông rút cờ ra. Khi rút cờ, đặt nó nhẹ nhàng xuống phần green ngoài đường putt của mọi người, hoặc ra ngoài green. Không ném cờ, không cắm cán cờ xuống green, và khi cắm lại thì cầm cán cờ thẳng đứng hạ xuống từ từ để không làm sứt mép lỗ.

Người giữ cờ đứng một bên lỗ, cánh tay duỗi ra, chân không giẫm sát mép lỗ, và nắm cờ cho vải không bay phần phật làm phân tâm người putt.

Thứ tự putt và giữ yên lặng

Trong chơi thông thường, người có bóng xa lỗ nhất putt trước. Trong chơi giao hữu, nhiều nhóm áp dụng cách “sẵn sàng thì đánh” để giữ tốc độ, miễn là không ai bị cản trở. Khi người khác chuẩn bị putt:

• Đứng yên, không nói chuyện, không lắc gậy, không rút cờ hay xé băng găng tay.
• Điện thoại để im lặng — tiếng chuông trong lúc ai đó đang đứng vào tư thế putt là điều khó tha thứ nhất trên sân.
• Không đi tới vị trí bóng của mình theo hướng xuất hiện trong tầm mắt người đang putt.

Một tình huống hay gặp: bóng của bạn dừng sát mép lỗ, chỉ còn vài phân. Bạn có thể đánh hết luôn cho xong, nhưng nếu khi đánh bạn phải đứng lên đường putt của người khác, hãy đánh dấu và chờ lượt.

Vài tình huống luật hay gặp trên green

Ngoài phép ứng xử, có một số tình huống luật xảy ra riêng trên green mà người mới nên biết trước để khỏi lúng túng:

• Vô tình làm bóng hoặc dấu bóng xê dịch. Trên green, nếu bạn vô tình làm bóng của mình hoặc dấu bóng di chuyển — đánh rơi putter, chạm chân — thì không bị phạt; chỉ cần đặt lại về chỗ cũ.
• Bóng bị gió đẩy đi sau khi đã đánh dấu, nhấc lên và đặt lại. Đặt bóng về chỗ cũ, không phạt. Nếu bóng chưa từng được nhấc lên và bị gió thổi đi, bạn đánh từ chỗ mới.
• Bóng treo trên mép lỗ. Bạn được phép đi tới lỗ trong khoảng thời gian hợp lý rồi chờ thêm khoảng mười giây xem bóng có tự rơi xuống. Quá thời gian đó mà bóng mới rơi thì vẫn tính vào lỗ nhưng cộng thêm một gậy phạt.
• Bóng putt chạm bóng khác đang nằm trên green. Trong thể thức đánh gậy (stroke play), nếu cả hai bóng đều đang trên green trước cú đánh, người putt bị phạt hai gậy; bóng bị chạm phải đặt lại chỗ cũ. Đây là lý do nên đánh dấu và nhấc bóng khi nó nằm gần đường putt của người khác.
• Chạm vào đường putt. Được phép chạm nhẹ đường putt khi đặt gậy trước bóng, khi gạt bỏ lá cây, cát rời, hoặc khi sửa hư hỏng. Không được chà, ấn mặt cỏ để thử độ nhanh chậm.

Luật golf được cập nhật định kỳ; những chi tiết trên theo bộ luật hiện hành tại thời điểm viết. Khi chơi giải, kiểm tra thêm luật địa phương của sân và điều lệ giải.

Không làm hỏng mặt green

• Không kéo chân. Nhấc chân khi đi, đặc biệt với giày có đinh. Vết kéo chân làm rách cỏ.
• Không tựa người lên putter khi đứng chờ, cũng không dùng putter chống lấy bóng ra khỏi lỗ — đầu putter tì vào mép lỗ làm vỡ mép.
• Không mang túi gậy, xe đẩy hay xe điện lên green, kể cả viền cỏ quanh green. Đặt túi ở phía green hướng ra hố tiếp theo để rời đi nhanh.
• Không đứng quá sát mép lỗ. Cỏ quanh lỗ bị dẫm nhiều nhất trong ngày; giữ khoảng nửa mét khi lấy bóng.
• Không quăng gậy xuống green khi bực mình. Đầu gậy để lại vết rất khó phục hồi.

Rời green đúng lúc

Khi người cuối cùng trong nhóm đưa bóng vào lỗ, cắm lại cờ và rời green ngay. Hai việc thường bị làm sai chỗ:

• Ghi điểm. Đừng đứng trên green ghi thẻ. Đi tới khu tee hố tiếp theo hoặc lên xe rồi ghi; nhóm sau đang chờ đánh vào green.
• Tập putt lại. Đánh thêm vài quả để thử đường lăn sau khi hố đã xong là không nên trong chơi thông thường, nhất là khi phía sau có nhóm đang chờ.

Thứ tự rời green cũng có mẹo: người putt xong trước có thể nhận cờ từ caddie, đứng gần lỗ chờ cắm lại, còn những người khác lấy gậy và đi về phía xe. Khi nhóm làm việc này nhịp nhàng, mỗi hố tiết kiệm được cả phút — tính ra cả vòng là gần nửa giờ.

Không ai đòi người mới thuộc hết các điều trên từ buổi đầu. Nhưng chỉ cần nhớ ba điều — đánh dấu bóng đúng cách, sửa vết lõm của mình, không giẫm lên đường putt của người khác — bạn đã thuộc nhóm người chơi mà ai cũng muốn ghép cùng.

Câu hỏi thường gặp